Σφαιρωτό σμήνος ή σφαιρωτό αστρικό σμήνος ονομάζεται μία κάπως πυκνή συγκέντρωση αστεριών με σφαιρικό ή περίπου σφαιρικό σχήμα, που περιφέρεται γύρω από το κέντρο ενός γαλαξία ως δορυφόρος του. Οι αστέρες που αποτελούν τα σφαιρωτά σμήνη είναι ιδιαίτερα δεσμευμένοι από τη βαρύτητα του κάθε σμήνους, γεγονός που δίνει στα σμήνη αυτά το σφαιρικό τους σχήμα.

Η εξέταση των σφαιρωτών αστρικών σμηνών είναι ιδιαίτερα σημαντική για να αντιληφθούν οι επιστήμονες τις διαδικασίες των κοσμικών διεργασιών που συνετέλεσαν στη μαζική παραγωγή άστρων στο πρώιμο σύμπαν, η οποία με τη σειρά της οδήγησε στη δημιουργία των γαλαξιών.

Τα σφαιρωτά σμήνη δημιουργήθηκαν περίπου την ίδια χρονική περίοδο με τον γαλαξία που βρίσκεται η Γη και ήταν από τα πρώτα που έλαμψαν σε αυτόν φωτίζοντας τον στο σύμπαν. Πρόκειται για το σφαιρωτό αστρικό σμήνος Messier 15 που έχει ηλικία 12 δισεκατομμύρια έτη. Το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble έστρεψε τον φακό του εκεί και κατέγραψε καινούργιες εικόνες που δείχνουν το σμήνος αυτό να εξακολουθεί να λάμπει και να φωτίζει τον Γαλαξία.

Στο σμήνος αυτό υπάρχει μια μυστηριώδης μελανή οπή και οι καινούργιες εικόνες αναμένεται να δώσουν καινούργιες πληροφορίες για αυτές.

Το Messier 15 βρίσκεται σε απόσταση περίπου 35 χιλιάδων ετών φωτός από τη Γη στον αστερισμό του Πήγασου και έχει διάμετρο που φτάνει τα 175 έτη φωτός. Εκτιμάται ότι το σμήνος περιέχει περισσότερα από 100 χιλιάδες άστρα ενώ έχει διαπιστωθεί ότι σε αυτό το σμήνος σχηματίστηκε στον γαλαξία το πρώτο πλανητικό νεφέλωμα. Ένα πλανητικό νεφέλωμα αποτελείται από ένα επεκτεινόμενο κέλυφος ιονισμένου αερίου που αποβάλλεται από άστρα τα οποία βρίσκονται στα τελευταία στάδια της ζωής τους. Οι αστρονόμοι πιστεύουν ότι τα πλανητικά νεφελώματα πιθανό να επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό τη χημική εξέλιξη ενός γαλαξία.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι στο κέντρο του Messier 15 υπάρχει ένα σπάνιο είδος μελανής οπής και πιθανόν πρόκειται για μια μαύρη τρύπα που βρίσκεται σε ένα ενδιάμεσο, όπως το αποκαλούν, στάδιο ύπαρξης. Οι καινούργιες εικόνες είναι ήδη αντικείμενο έρευνας από τους ειδικούς που πιστεύουν ότι θα ανακαλύψουν καινούργια δεδομένα που θα τους δώσουν περαιτέρω εξηγήσεις για τη δημιουργία και την εξέλιξη των μελανών οπών.